Categories
Uncategorised

Transfobie op de Werkvloer Transphobia in the Workplace

De kamp van Violet tegen de transfobie van werkgevers GXO Logistics en uitzendbureau E&A.

English following under Dutch

Wij zien dat de uitbuiting van arbeidsmigranten hardnekkig is en dat vooral hierbij uitzendbureaus een centrale rol spelen. Hierbij zien wij ook dat fundamentele rechten geschonden worden. Hoewel de overheid naar aanleiding van het in 2020 verschenen rapport Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten (Commissie Roemer) zich heeft voorgenomen om uitbuiting aan te pakken, bevinden we ons nu 6 jaar lang in een schemergebied. De voorgestelde maatregelen treden pas in 2027 en 2028 in werking en gaan wat ons betreft niet ver genoeg. Tot die tijd zien wij vooral de uitbuiting welig tieren. Zoals ook in onze recente zaak tegen GXO Tilburg en E&A uitzendbureau. 

Cowboys in de uitzendbranche

Binnen Europa heeft Nederland de minste regelingen ter bescherming van arbeidsmigranten (Pijpers, 2010). Vanaf de jaren 90 zien we een enorm afbraakbeleid ten aanzien van de rechten van arbeidsmigranten. Het dieptepunt hiervan was de invoering van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (WAADI)  in 1998. Met de invoering van de WAADI verdween onder meer de vergunningsplicht voor uitzendbureaus, waar voor die tijd uitzendbureaus een vergunning nodig hadden om arbeiders bij werkgevers te plaatsen. Om uitbuiting te voorkomen tooide men de Nederlandse Arbeidsinspectie op.

Zoals verwacht zette de WAADI de deur wagenwijd open voor cowboys in de uitzendbranche. Na afschaffing van de vergunningsplicht groeide het aantal uitzendbureaus van een paar duizend tot tienduizenden uitzendbureaus. Uiteraard groeide hiermee het aantal malafide uitzendbureaus ook. Echter, de slagkracht van de Nederlandse Arbeidsinspectie groeide niet mee met de explosie van uitzendbureaus. Als gevolg hiervan kan de Nederlandse Arbeidsinspectie amper handhaven. En in de uitzonderlijke gevallen dat een malafide uitzendbureau wel wordt aangepakt, gaat deze vaak verder onder een andere naam. Daarbij doen uitzendbureaus veel aan regime-shopping: Nederlandse uitzendbureau vestigen zich in een land met lagere minimumlonen (bijvoorbeeld Polen, Griekenland, en Portugal) en bieden arbeidsmigranten contracten aan waarbij het arbeidsrecht van het host-land van toepassing is. Op de werkvloer leidt dat tot de situatie dat verschillende arbeiders verschillend uitbetaald krijgen voor hetzelfde werk; bijvoorbeeld, waar een Nederlandse pijpfitter in 2014 € 13,13 per uur ontving, ontving een Poolse pijpfitter –voor hetzelfde werk– slechts € 9,54 per uur (Berntsen & Lillie, 2014).

Naast het bovenstaande zorgde de WAADI ervoor dat het gemakkelijker werd om als uitzendbureau andere taken op te pakken. Waar uitzendbureaus voorheen enkel aan arbeidsbemiddeling mochten doen, mochten zij na 1998 ook taken rondom huisvesting, vervoer, verzekering, en recruitment oppakken.  De huisvesting vindt grotendeels plaats op verouderde vakantieparken en afgelegen industrieterreinen. Arbeidsmigranten raken hierdoor geïsoleerd van de buitenwereld. Organiseren met belangenorganisaties wordt hierdoor bemoeilijkt.

Ondanks het bovenstaande zien we dat een aantal arbeiders de weg naar Horeca United/Vloerwerk weet te vinden. Wat opvalt is dat uitzendbureaus arbeidsconflicten afreageren met consequenties in huisvesting en vervoer. In bijna alle gevallen worden arbeiders uit hun woning gezet na een arbeidsconflict en mogen ze ook geen gebruik maken van de vervoersservices. Daarnaast zien we dat er veel discriminatie voorkomt. Arbeiders worden gediscrimineerd op grond van lichamelijk beperkingen en hun seksualiteit.

Trans-Discriminatie

Nederland heeft een ambigue positie ten aanzien van LGBTQIA+ rechten. Terwijl Nederland zich op de borst klopt ten aanzien van progressieve politiek (e.g. homohuwelijk, pride, non-binairheid in het paspoort) is er in de dagelijkse praktijk meer discriminatie ten aanzien van  LGBTQIA+ personen; met name transpersonen. Zo verliezen Nederlandse transvrouwen na hun transitie gemiddeld 20% van hun jaarinkomen (Geijtenbeek en Plug, 2018) en ervaart 50% dagelijkse discriminatie (zie artikel hier). Op de werkvloer stellen Nederlandse transvrouwen dat zij vooral vijandige reacties van de werkgever ervaren. Wat hier opvalt is dat zij vooral een verandering in sociale status ervaren: op het moment dat zij als vrouw door het leven gaan worden zij minder serieus genomen en minder gerespecteerd (Verbeek et al., 2020). Hoewel studies rondom trans arbeidsmigranten ontbreken, zien wij dat al het bovenstaande ook van toepassing is in de zaken waar wij mee werken. Daarbij spelen er een aantal factoren mee die de precariteit van trans arbeidsmigranten versterken. Met name in onze huidige campagne is de koppeling tussen huisvesting en arbeid het grootste probleem.

Campagne

Violet is een trans vrouw uit Griekenland die op de vlucht was voor transfobe intimidatie. Hoewel ze open was over haar genderidentiteit, werd haar de toegang tot het damestoilet en de kleedkamers voor vrouwen geweigerd; bovendien werd ze ondergebracht in een afdeling voor mannen in de personeelshuisvesting. Dit is in strijd met de Nederlandse en Europese regels tegen discriminatie op basis van genderidentiteit. Toen ze dit aankaartte bij de HR-afdeling van haar werkgever, kreeg ze te horen dat het bedrijfsbeleid voorschrijft dat mensen worden behandeld “in overeenstemming met het geslacht op hun officiële identiteitsdocumenten” – documenten die ze pas kan laten aanpassen nadat ze ten minste een jaar in het land verblijft. Na maandenlang overleg met haar werkgevers werd ze uiteindelijk verplaatst naar een gemengde woonruimte en mocht ze het damestoilet gebruiken.

Ze bleef echter uitgesloten van de kleedkamers voor vrouwen, werd in de administratie voor de 50/50-genderverdeling in de woonruimte als man geregistreerd, en kreeg te horen dat ze bij confrontaties in het toilet haar excuses moest aanbieden en de ruimte moest verlaten. De psychologische belasting die Violet moest dragen om zaken op te eisen die voor anderen vanzelfsprekend zijn – in combinatie met de toch al zware werkomstandigheden in het betreffende magazijn – zorgde ervoor dat ze haar werk niet naar behoren kon uitvoeren. Dit leidde uiteindelijk tot de beëindiging van haar arbeidsovereenkomst, waardoor ze met een opzegtermijn van slechts één week zowel haar baan als haar huisvesting verloor. Vier maanden later heeft Violet nog steeds geen stabiele woonplek of een vast inkomen kunnen vinden.

Als Horeca United zullen wij rondom deze casus een infoavond houden, om de 13e December in de MKZ in Amsterdam.